Kolejne rozdziały opisują istotne kroki, których podjęcie jest niezbędne w procesie planowania zrównoważonego transportu. Będąc kontynuacją procesu planistycznego - te pięć kroków wdrażających zapewnia udane przyswojenie, akceptację i wdrożenie SUTP.

Pierwsze trzy rozdziały „ cele i zadania”, „przydział środków finansowych” oraz „przypisanie odpowiedzialności” odpowiadają podobnym i powiązanym krokom procesu planistycznego. Każdy krok pomaga skierować miasto w stronę bardziej zrównoważonego transportu i procesu „tworzenia zmian”.

Ostatnie dwa rozdziały „przyswojenie i akceptacja” oraz „kontrola i ocena” są zasadnicze dla powodzenia SUTP. Zapewniają techniczne i polityczne fundamenty SUTP i mogą powodować „ skokowe zmiany” w uregulowaniach prawnych i praktykach transportu miejskiego. Gwarantują, że SUTP nie jest „martwym dokumentem”.

Dlaczego
Wizja pozostanie niczym więcej jak tylko snem jeśli nie będą towarzyszyć jej przejrzyste zadania i istotne cele, które - kiedy osiągnięte – zmienią sen w rzeczywistość. Właściwie sformułowane zadania i cele zapewnią podstawy do monitorowania SUTP.

Cele i zadania SUTP powinny być zintegrowane z odpowiednimi planami działań i strategiami regionu, państwa i UE. Cele i zadania powinny także zawierać kluczowe terminy przeprowadzenia kontroli postępu na drodze do ich wypełnienia łącznie z informacją kiedy nastąpią osiągnięcia przejściowe i finalne.

Jak
Zadania powinny być wyrażone ogólnymi terminami, tak by mogła być rozważona skala opcji potrzebnych do ich wypełnienia. Zadania muszą wnosić wkład w wizję. Najlepiej gdy są wyrażane w terminach pożądanych rezultatów i odnoszą się do codziennego życia mieszkańców. Zadania muszą mieścić się w ramie czasowej pięciu do dziesięciu lat.

Cele

• Cele pomagają sprostać wyzwaniom i osiągać zmiany – analizy - pomagają zrozumieć największe wyzwania jakie stoją przed miastem i wskazują na obszary, na które zmiany te mogą mieć największy wpływ.
• „Szybkie sukcesy” są działaniami, które pomagają budować pewność siebie, poparcie, impet i osiągnąć cel – zdolne są do największych i najszybszych zmian dysponując najmniejszymi zasobami. Użyj oceny stanu wyjściowego jako punktu wyjścia.
• Cele muszą być sprytne (SMART):
o Sprecyzowane – dokładnie opisane przy użyciu terminów ilościowych i jakościowych zrozumiałych dla wszystkich udziałowców
o Mierzalne – bieżąca „sytuacja” („stan”) jest znana i została zmierzona. Dostępne są także zasoby niezbędne do pomiaru pojawiających się zmian ilościowych i jakościowych.
o Akceptowalne (Osiągalne) – oparte na dostępnych technicznych, operacyjnych i finansowych kompetencjach oraz porozumieniach i zobowiązaniach podjętych przez zaangażowane strony
o Realistyczne – oparty na znanym i opanowanym ryzyku a także na dostępnych zasobach.
o Terminowe – postęp „etapu” (jakościowy i ilościowy) określony jest ramami kluczowych dat osiągnięcia celów i zadań

Przykładem celu dla SUTP może być:

„Partnerstwo Lundby zwiększy proporcje całkowitej liczby dojazdów do pracy przy użyciu rowerów od 10%(2007) do 12%(2008), 14%(2009) i 20% do roku 2010. Partnerzy zobowiązali się do zapewnienia zasobów ludzkich i finansowych, aby przeprowadzić określony czasowo i zaplanowany program inwestycji kapitałowych (nowa infrastruktura) i strategii miękkich (edukacji i bodźców zachęcających). Postępy na drodze do tego celu będą monitorowane co roku, podobnie jak korekty celów uzgodnionych przez partnerstwo w konsultacji z udziałowcami”.

Podczas określania celów, które będą wpływać lub wymagać działań różnych udziałowców, zaangażowanie tych, których to dotyczy bezpośrednio jest najistotniejsze. Na przykład duzi pracodawcy w mieście powinni być włączeni w kształtowanie sposobów docierania do pracy. Włączenie obywateli oraz organizacji pozarządowych w ustalanie celów stanowić może podwaliny pod zmiany zachowań.

Dzialania sa czynnosciami, które jeśli wykonane, osiągają zamierzone zmiany. Działania – jeśli zostają ukończone osiągają cel. SUTP powinien włączyć takie działania, które są do przeprowadzenia w „krótkim”, „średnim” i „długim” terminie. SUTP obejmuje monitorowanie stopnia skuteczności tych działań w osiąganiu celów tego procesu. Krótkoterminowe działania wykonywane są teraz, tego i następnego roku. Dostarczają tzw. „szybkich sukcesów” i budują solidne fundamenty pod działania średnioterminowe, które to z kolei powodują planowane zmiany na przestrzeni kolejnych dwóch do pięciu lat. Długoterminowe działania zbudowane są z rocznych (krótkoterminowych) działań wdrażanych „krok po kroku”, które razem składają się na wizję - działania takie jak: skonstruowanie nowego, szybkiego systemu transportu, zapewnienia przeszkolenia z bezpiecznej jazdy rowerem dla wszystkich dzieci, itd. Bez nich SUTP nigdy nie zostanie osiągnięty.

W celu zbudowania osiągalnych strategii, działania wymienione powyżej powinny być uszeregowane względem stopnia ich wykonalności. Działania łatwe do wdrożenia powinny być podjęte jako pierwsze (szybkie sukcesy). Wybrane działania powinny być sprawdzone pod względem ich potencjału późniejszego przyszłego rozwoju, powinny być „giętkim pomostem” do wprowadzenia działań wizji i nie prowadzić do pułapek błędnych decyzji.

Lista kontrolna
• Zadania, cele i strategie SUTP zostały jasno sprecyzowane
• Są konkretne zadania dla transportu osobowego
• Są konkretne zadania dla transportu towarowego
• Wartości docelowe zostały określone we wskaźnikach transportu miasta
• Zostały określone ramy czasowe co do osiągnięcia tych wartości
• Została określona lista planowanych w ramach SUTP działań
• Oszacowany został spodziewany efekt planowanych działań
• Podjęte działania są wystarczające do osiągnięcia celów miasta
• Nie ma celów SUTP, którym nie towarzyszą charakterystyki działań służących ich osiągnięciu.

Dlaczego
Wystarczające i odpowiednio przydzielone środki finansowe są warunkiem wstępnym udanej implementacji SUTP. Finanse muszą być dostępne aby wdrożyć działania określone w SUTP w planowanych ramach czasowych. Planowane działania bez niezbędnych zasobów ludzkich i finansowych są niczym więcej niż aspiracjami, które nie mogą być zrealizowane i skazane są na niepowodzenie.

Jak
Działania,w celu implementacji uregulowań i planów SUTP, mogą być przeprowadzone tylko jeśli dostępne są wystarczające zasoby – ludzie z niezbędnymi kompetencjami i czasem, pieniądze na opłacenie inwestycji w infrastrukturę, drukowania, konsultacji, specjalistów, rozwiązań informatycznych, włączenia udziałowców, itd. „Plan finansowy” dla każdego z działań powinien jasno opisywać wszystkie koszty związane z udanym ich wdrożeniem w uzgodnionych ramach czasowych. Awaryjne zasoby finansowe i czasowe powinny być uwzględnione na wypadek nieprzewidzianego ryzyka. Niektóre działania wymagały będą ubezpieczenia od opóźnień lub nieoczekiwanych kosztów.

Każde działanie musi posiadać „plan implementacji”, w którym zawarte są plany „kto robi co, gdzie, kiedy i jak, jakie są ustalenia co do monitoringu i informowania, kto płaci za co i kiedy”. Plan wdrożenia dla wybranych średnio i długoterminowych działań SUTP może zawierać „działania przygotowawcze”: składanie aplikacji o granty lub pożyczki, przekonywanie udziałowców do uczynienia wkładu w wymagane zasoby ludzkie i finansowe, nabywanie gruntów, zmiany legislacyjne, itd. Działania przygotowawcze muszą być ukończone zanim zabezpieczone zostaną niezbędne zasoby do wdrożenia działań SUTP. Do ukończenia działań przygotowawczych, proces SUTP pozostaje jedynie aspiracjami – niezbędne zasoby nie są jeszcze dostępne. SUTP musi różnicować i odróżniać działania, dla których zasoby nie są jeszcze dostępne.

Każde działanie w SUTP musi być wdrożone zgodnie z harmonogramem, który oparty jest na dostępności zasobów i priorytecie każdego działania. „Szybkie sukcesy” są priorytetem z powodów omówionych powyżej.


Lista kontrolna
• Jest plan finansowy dla każdego działania
• Istnieje plan wdrożenia dla każdego działania
• Jest rama czasowa dla wdrożenia sugerowanych działań
• Sugerowanym działaniom zostały przyznane wystarczające środki finansowe.

Gdynia odniosła sukces w precyzowaniu działań do SUTP, a także identyfikacji i przyznawaniu środków finansowych pod związane z SUTP inwestycje i potrzeby rozwoju w mieście. Alicja Pawłowska - Koordynator w Wydziale Inżynierii Ruchu Drogowego mówi, że miasto wdrożyło juz kilka projektów miejskiego transportu współfinansowanych przez Unię Europejską,trwaja prace takze nad kolejnymi, miedzy innymi wdrożeniem Inteligentnego Systemu Zarządzania Ruchem, bezpiecznych skrzyżowań i dróg rowerowych.

By ułatwić i zabezpieczyć zaplecze finansowe dla rozwoju miejskiego Gdynia wypełnia oraz bierze czynny udział w międzynarodowych programach funduszowych. Oprócz Funduszy Spójności i ,Sektorowych Programów Operacyjnych (np. SPO Transport), Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (ERDF), miasto uczestniczyło w Europejskich Programach Ramowych jak i w Programach Regionu Morza Bałtyckiego Interreg.

Doświadczenia wyniesione z Gdyni potwierdzają tezę, że realistycznie i odpowiednio przyznane środki finansowe są warunkami wstępnymi udanej implementacji SUTP. Działania określone w SUTP muszą być realistyczne, a sposobem na zbadanie tego jest istnienie odpowiednich funduszy potrzebnych do ich implementacji. „Ma to określić działania, które spełniają cele w wystarczający sposób, a także znaleźć i przyznać adekwatne środki finansowe na wdrożenie działań zaplanowanych w SUTP” – mówi Pawłowska.

W Gdyni jedną z ostatnich największych inwestycji było wdrożenie Inteligentnego Systemu Transportu (ITS) na jednej z głównych arterii komunikacyjnych i całym obszarze miejskim. Pozwala to transportowi publicznemu otrzymać, za pomocą sygnalizacj świetlnej, pierwszeństwo na skrzyżowaniach. Według Pawłowskiej redukuje to także nateżenie ruchu drogowego, zwiększa przepustowość dróg i czyni ruch uliczny bardziej wydajnym.

W innym przykładzie lokalne władze chciały poprawić bezpieczeństwo pieszych w mieście. „Z powodzeniem zastosowaliśmy wtedy Fundusze Europejskie dla finansowego wsparcia przebudowania trzech niebezpiecznych skrzyżowań – mówi Pawłowska. Na podstawie tych i wielu innych przykładów Gdynia nauczyła się, że dobre i realistyczne pomysły projektów i planów działań, a także jasno określony przydział środków finansowych są także warunkami wstępnymi pozytywnego rozpatrzenia wniosków funduszowych.

Dlaczego
Zbyt często brakuje uzgodniena lub jasności w tym, kto jest odpowiedzialny za realizację planów. Zazwyczaj to jest właśnie czynnikiem przyczyniającym się do niepowodzenia przy wdrożaniu planów. Planów, które z czasem stają się „kolejmyn dokumentem na półce”.

Jeśli ludziom zostaje dana odpowiedzialność, zachęta, zasoby i są odpowiednio zmotywowani – rzeczy zaczynają się udawać! Kiedy konkretne działania kończą się sukcesem – dokonują się zmiany! Bez absolutnie wszystkich tych cech, ci sami ludzie będą raczej widzieli problemy i przeszkody nie do pokonania zamiast rozwiązań i możliwości. SUTP musi być zarządzany przez organizację, która wspiera ludzi podczas ich pracy, w której jest nastawienie na ciągłe uczenie się nowych rzeczy, i w której błędy i niepowodzenia są możliwością dla całej organizacji i jej pracowników do wyciągnięcia wniosków – a nie okazją do obwinienia kogoś! I każdy sukces powinien być uczczony – jeśli chcą Państwo ich więcej!

Jak
Konkretny wydział administracji miejskiej i jedna osoba/stanowisko (np. szef wydziału) winien być odpowiedzialnyi za całokształt implementacji SUTP. Temu wydziałowi powinno być udzielone wyraźne pełnomocnictwo do koordynowania prac nad SUTP w ramach miasta. Ponieważ jednak charakter pracy nad SUTP jest międzywydziałowy, odpowiedzialność za konkretne obszary lub pola zainteresowań może być przydzielona różnym wydziałom miejskim. Za każdy obszar i zadanie powinno się jednak przypisać odpowiedzialność jednej osobie, powinno się także określić cele i etapy kontrolne tych zadań. Koordynator z odpowiedzialnością całościową za implementację SUTP powinien sprawdzać czy postępy procesu są monitorowane, a osiąganie kolejnych etapów – zgłaszane.

Jeśli miasto posiada swoisty system wysokości wynagrodzeń/dodatków pracowniczych powiązany z osiąganą w pracy wydajnością – np. system podwyżek dla wydajnych pracowników – może zostać on użyty jako zachęta do aktywnego uczestnictwa i osiągania celów zdefiniowanych w SUTP.

Należy upewnić się, że każdemu planowanemu działaniu zostały przypisane wystarczające środki finansowe w budżecie i za implementację odpowiedzialna jest jedna osoba (stanowisko).

Wiele działań musi być wdrożonych w ramach współpracy międzywydziałowej lub partnerstwa z udziałowcami. Niemniej jednak tylko jedna osoba powinna być uczyniona odpowiedzialną za monitorowanie ich współpracy. Po raz kolejny ważne jest podkreślenie, by działania „mierzone były na siły”, zgodnie z przydzielonymi środkami finansowymi i odpowiedzialnością danej osoby. Na przykład – działanie wymagające wysokiego poziomu wsparcia ze strony decydentów rady miejskiej nie powinno być powierzone młodszemu rangą urzędnikowi.

Poziom aspiracji każdego zadania i działania powinien odpowiadać wysokości przypisanych do nich zasobów, a także zdolności odpowiedzialnego wydziału.

Lista kontrolna

• Odpowiedzialności jasno przypisane w pracach nad SUTP
• Każda proponowana strategia przypisana została odpowiedniemu wydziałowi/osobie
• Każdy wydział/osoba ma wystarczające zasoby do realizacji zaplanowanych strategii

Dlaczego
Mniej ambitny lecz politycznie akceptowany SUTP ma większą moc sprawczą niż bardziej ambitny, lecz bez politycznego wsparcia. Polityczna akceptacja jest bardzo ważna dla udanej implementacji SUTP, jak również zastosowanie stalej kontroli postepów i zgłaszania ich zwierzchnikom politycznym.

Równie ważnym jest by zasady i powody wdrożenia SUTP były rozumiane i popierane przez liderów politycznych miasta i całej organizacji. Tylko wtedy SUTP stanie się potężnym narzędziem do osiągnięcia bardziej zrównoważonego systemu transportu. Regionalni politycy i ważne podmioty w mieście powinni być zatem od początku informowani i włączani w dyskusje nad SUTP. Najlepiej jeśli politycy regionu są aktywnie włączani w proces rozwoju wizji transportu i rozwoju SUTP. Czynne uczestnictwo polityków od samego początku procesu ułatwi także przyszłą akceptację i przyjęcie planu.

Jak
SUTP musi być „własnością” udziałowców, którzy przeprowadzą jego implementację i zapewnią zasoby ludzkie i finansowe. Musi być także własnością zwierzchnictwa politycznego, które formalnie i legalnie zaadoptuje i zaaprobuje plan. W fazie przygotowań SUTP nigdy nie jest zbyt wcześnie na włączenie reprezentantów politycznych. Lokalni, regionalni i narodowi politycy mogą wnieść swój wkład w rozwój SUTP poprzez współuczestnictwo udziałowców, a także w kształtowanie wizji, zadań i celów. Odpowiedzialni urzędnicy nie tylko powinni próbować włączyć polityków z ministerstw zajmujących się publicznym transportem, lecz także z ochrony środowiska, socjalnych, edukacji, planowania.

Ponieważ działania w ramach SUTP wymagają zaangażowania zasobów leżących poza pełnomocnictwem pojedynczej administracji, pożądane jest stworzenie szerokiego politycznego porozumienia dla planu w celu zapewnienia mu długoterminowego wsparcia i stabilizacji, niezależnych od przemian na scenie politycznej. Będą potrzebne dyskusje na najwyższym szczeblu aby uzgodnić, które ugrupowania polityczne i partie będą włączone w SUTP.
Celem jest umożliwienie wszystkim partiom politycznym i reprezentantom „posiadania” planu - aby tak się stało, musi on odzwierciedlać tak wiele perspektyw i punktów widzenia, jak to możliwe. Zwiększy to wtedy szanse na uzyskanie poparcia i przyswojenia przez polityków i udziałowców. Każde miasto będzie musiało zdecydować który z organów/ministerstw/urzędów/rad jest właściwy do przyjęcia i akceptacji SUTP. Będzie wiadomym wtedy także, czy ta sama komórka odpowiedzialna będzie za monitoring, ewaluację i rewizję postępu SUTP. Te regularne sprawozdania z osiągniętych postępów dostarczą „mądrości” potrzebnej do wyciągnięcia wniosków z błędów i niepowodzeń, a zarazem pomogą uczcić i ugruntować osiągnięte sukcesy – politycy będą postrzegać SUTP jako ważny, istotny i aktualny wkład w osiągnięcie zrównoważenia systemu transportu tak dalece jak to możliwe.


Lista kontrolna
• SUTP został przedstawiony i omówiony przez różne partie polityczne
• Jasno określone jest w jakim stopniu i przez kogo SUTP musi zostać zaaprobowany aby stać się ważnym (np. przez Radę Miejską)

Przed rokiem 1990, miasto Sundsvall miało poważny problem ze swoim wizerunkiem. „Przy całym swoim przemyśle i kłopotliwym ruchu ulicznym, zwyczajowym pytaniem było „jak możesz mieszkać w Sundsvall?’” – mówi Christer Tarberg, szef Transportu Publicznego.

Miasto, z poparciem swoich polityków, rozpoczęło projekt skierowany na obniżenie emisji nieczystości powstałych z produkcji energii i przemysłu przed rokiem 2000. „Rezultaty były raczej dobre. Ale tuż przed rokiem 2000 wciąż mieliśmy ten sam problem – ruch uliczny. W tamtym okresie 72 procent ogółu podróży odbywało się prywatnymi samochodami.”

W momencie gdy Sundsvall zapoczątkowało swój plan SUTP wraz z projektem BUSTRIP, miasto było
już w trakcie stwarzania wizji miasta - przy poparciu wiceburmistrza, innych polityków, różnych miejskich wydziałów i udziałowców. Ostateczna decyzja w sprawie wizji miasta zapadła jednomyślnie na radzie miejskiej w 2007 roku.

„SUTP pojawił się w samą porę. Ale nie uwzględniliśmy w nim tylko planów ruchu ulicznego. Strategia transportu była kontynuacją wizji miasta, która zyskała ogromną akceptację u partii politycznych, zwykłych obywateli i udziałowców. Wszystkie opinie zostały zebrane. Po wykonaniu całej tej pracy, trudno byłoby się na nią nie zgodzić.”

Dwa główne problemy transportowe w Sundsvall dotyczyły szlaku kolejowego przecinającego centrum miasta i Trasy Europejskiej nr 4, wyglądającej raczej ponuro – nagie powierzchnie asfaltu prowadzące przez miasto. „Nasze wizje i plany zawierały budowę linii kolejowej pod ziemią i ośrodka turystycznego nad nią, a także przekształcenie Europejskiej czwórki w trasę bulwarowo-miejską, z wielką ilością drzew i nowym mostem.”

Plan uwzględniał także budowę domów bliżej centrum miasta oraz wspieranie użycia środków transportu publicznego, pieszego i rowerowego. „Będziemy działali krok po kroku; miejmy nadzieję, że sytuacja ulegnie poprawie do 2010 roku – mówi Tarberg i radzi: „Zdaj się na udziałowców i instytucje przed rozwiązywaniem problemów”.

Dlaczego
Monitoring i ewaluacja są istotnymi narzędziami zarządzania zapewniającymi wiedzę, którą posiłkuje się proces decyzyjny SUTP. Na wiedzę tę składają się informacje o postępie polityki, planów i programów; czy osiąganie celów odbywa się na czas, czy planowane działania odnoszą zamierzony skutek, informacje o kosztach, także w odniesieniu do zmian w zestawach danych, itd. Informacje te pozwalają decydentom na zarządzanie SUTP w kierunku efektywnego spełnienia zadań i celów w ramach określonego budżetu. Wiedza ta również pomaga miastu, politykom i urzędnikom technicznym zrozumieć jak niewielkie inicjatywy przyczynić się mogą do spełnienia zadań i celów. Kiedy wiedza ta zostaje ujawniona także udziałowcom – może pomóc w budowie partnerstwa.

Monitorowanie oznacza: Zebranie danych potrzebnych do zbadania czy dany cel SUTP został osiągnięty. Monitoring dostarcza wskaźników efektywności działania, a także danych opisujących zachodzące zmiany. Monitoring dostarcza wiedzy potrzebnej do ewaluacji.

Ewaluacja generuje mądrość wyniesioną z lekcji – rozumienie i znaczenie informacji zebranych w procesie monitoringu. Oznacza to oszacowanie, interpretację i ocenę tych informacji oraz przedstawienie sugestii, jakie zmiany należy przeprowadzić w przepisach, planach i programach SUTP. Wspomaga zmiany, wydajność i udoskonalenia.

Wskaźniki mogą służyć do pomiaru presji, cech lub efektywności planów i programów. Mogą być oparte na fizycznych, ekonomicznych, środowiskowych, socjalnych lub politycznych zmianach na przestrzeni czasu i mogą być zarówno obiektywne jak i subiektywne. Monitoring zbiera pomiary zmian w danych dla każdego wskaźnika. Cele i zadania muszą być określone w terminach planowanych lub pożądanych zmian wskaźników w określonym czasie.

Jak
Objęcie monitoringu i ewaluacji
Wszystkie plany, przepisy i programy działania SUTP w ramach miast są rezultatem ewaluacji problemu i uzgodnienia środka zaradczego. Łatwe do wywnioskowania z tego procesu są zmiany, które miasto chce osiągnąć, widoczne w formie przedstawionej przez wskaźniki lub działania (jakość powietrza/transport rowerowy, dzieci chodzące do szkoły, itd.)

Wybranie mierzalnych wskaźników
Podczas gdy całościowa „wizja” (zob. rozdział 2.9) oraz „zadania i cele (zob. rozdział 3.2) mogą być bardziej ogólne (takie jak „doskonała jakość powietrza), wskaźniki powinny być skupione, mierzalne i realistyczne, np. „liczba dni ze wskaźnikiem PM poniżej wartości granicznej”. Tylko mierzalne wskaźniki pozwalają na monitoring działań, ewaluację, dostrajanie programu i informowanie o nim.

Spójność monitoringu i ewaluacji
Ramy czasowe dla monitorowania i ewaluacji postępów ku każdemu indywidualnemu celowi SUTP powinny być jasno określone, oparte na mierzalnych i zmierzonych wskaźnikach. Ramy czasowe dla monitoringu i ewaluacji powinny być zaprojektowane tak, by pozwalały decydentom na zebranie danych w odpowiednim czasie, a także na rekomendacje wniosków płynących z ewaluacji. Pozwala to na rewizję planów, przepisów i programów zgodnie z wiedzą wyniesioną z „lekcji”.

Zasoby dla monitoringu i ewaluacji
Wybrane cele i wskaźniki powinny zawierać oszacowanie kosztów związanych z zebraniem danych potrzebnych do monitoringu postępów. Powinny także zawierać oszacowanie kosztów ewaluacji przeprowadzanej przez kompetentną i (lub) niezależną organizację. Oszacowanie te winny zawierać obliczenia zasobów ludzkich, czasu i kosztów. Role i odpowiedzialności za monitoring i ewaluację muszą zostać jasno przydzielone w ramach części programu pracy nad SUTP. Należy rozważyć także korzyści płynące z użycia zewnętrznego niezależnego monitoringu i ewaluacji działań wraz z nieprzeredagowaną opinią publiczną w celu przydzielenia odpowiedzialności.

Ewaluacja
Ewaluacja powinna zawierać zarówno „miękkie” jak i „twarde” orzeczenia i rekomendacje. Twarde orzeczenia odnoszą się do postępów ku mierzalnym zadaniom i wskaźnikom. Te informacje mogą zostać użyte do odniesienia kluczowych zmian, jak docelowe zwiększenie liczby dni ze wskaźnikiem PM poniżej wartości granicznej. Orzeczenia miękkie powinny zawierać doświadczenia implementacji, wypełnienie ogólnych celów, poziomu świadomości, wpływu na równość płci i dostępność, itd. Zestaw narzędzi do monitoringu i ewaluacji MOST-MET - przewodnik dla metod Oceny Zarządzania Mobilnością może być użyty podczas ewaluacji strategii miękkich.

Sprawozdanie z ewaluacji
Informacje z procesu ewaluacji powinny być dostępne dla personelu dla wyciągnięcia wniosków i decydentów dla udoskonalenia ich działań. Sprawozdanie winno także odsyłać do dowodów danych orzeczeń na potrzeby przyszłego wykorzystania. Ewaluacja publicznie zreferowana daje lokalnym udziałowcom szansę na wniesienie swego wkładu do debaty nad wyborem programów i sposobem podziału zasobów.

Uznanie osiągnięć
Osiągnięcia procesu winny być przekazywane opinii publicznej otwarcie, zarówno jego sukcesy jak i możliwe mankamenty i niepowodzenia. Uznanie za dobry przebieg procesu SUTP powinno należeć się tym, którzy wykonali dobrą pracę. Uznanie osiągnięć ma znaczący wpływ na utrzymanie ciągłego zainteresowania i kontynuację procesu.


Lista kontrolna
• Określone jest jak postęp w kierunku osiągania celów SUTP będzie monitorowany
• Są zestawy danych do oceny postępów prac nad SUTP
• Jest jasno określona jednostka (osoba) odpowiedzialna za ocenę postępu prac nad SUTP w odniesieniu do zdefiniowanych celów
• Jednostka (osoba) ma niezbędne do oceny postępów w kierunku osiągnięcia celów SUTP kompetencje, narzędzia i przyznane zasoby
• Wyznaczone sa ramy czasowe dla procesu ewaluacji SUTP
• Określone jest komu wykonujący ewaluację przedstawią raport z wyników pracy

Monitoring jakości powietrza przeprowadzany jest niemal w każdym mieście Europy. Jakkolwiek zastosowanie go łącznie z planowaniem miejskim i transportowym jest krokiem w kierunku rozumienia negatywnych wpływów i złożonej relacji pomiędzy zdrowiem, transportem i urbanizacją.

Przez lata Lipawa nie posiadała informacji o stopniu emisji dwutlenku azotu (NO2) w centrum miasta. Jedna stacja monitoringu nie była wystarczająca do zbudowania pełnego obrazu w jaki sposób ruch uliczny wpływa na jakość powietrza.

Podczas procesu opracowywania SUTP miasto zdecydowało się na przeprowadzenie akcji pilotażowej w monitoringu jakości powietrza i zasilić tymi informacjami nowe plany. Próbki zebrane zostały z pięciu różnych miejsc w samym centrum miasta. Obejmowało to również obrazowanie wariantów z przepływami ruchu ulicznego podczas miesięcy letnich. Rozprzestrzenianie się tlenku azotu (NOx) było również monitorowane.

„Chcieliśmy wziąć pod uwagę tę szczególnie kwestię podczas planowania ulic i obszarów o czystszym powietrzu przy pomocy działań, które wykonywaliśmy już poprzednio” - mówi Dace Liepniece, szef Wydziału Środowiska.

„Zarządzanie jakością powietrza jest szczególnie decydujące w miastach takich jak Lipawa - z nieregularną lokalizacją obszarów przemysłowych, zielonych i zamieszkania - dla zapewnienia zrównoważonego rozwoju.”

Akcja pilotażowa obejmowała rezultaty, modele i propozycje dla administracji miasta, wskazując punkty zapalne. W implementacji SUTP, działania winny zostać zwrócone ku tym szczególnym obszarom.

‘Jest ogromnie ważne aby tego rodzaju proces przygotować z dużym wyprzedzeniem, a następnie przedstawić go opinii publicznej i politykom w celu podjęcia dalszych decyzji” - konkluduje Liepniece.

Przedstawienie wyników mediom zwiększa rozumienie bezpośrednich wpływów transportu na kwestie zdrowotne i czyni łatwiejszym wdrożenie niepopularnych rozwiązań ruchu ulicznego.