Słowniczek pojęć
Dostępność
Dostępność odnosi się do stopnia łatwości z jakim mieszkańcy danego obszaru uzyskują dostęp do zatrudnienia, edukacji, służby zdrowia, sklepów, rozrywki, społecznych lub innych rodzajów działalności. Termin „dostępny” jest również często używany w nieco węższym znaczeniu do opisu usprawnień transportowych dla inwalidów.
http://www.actpla.act.gov.au/transportplan/8_Glossary/
Benchmarking
Benchmarking („także Benchmarking najlepszej praktyki” lub „benchmarking procesów”) to porównawcza metoda badawcza używana w zarządzaniu (zwłaszcza strategicznym), dzięki której organizacje oceniają różne aspekty swojej działalności w odniesieniu do najlepszej praktyki zazwyczaj we własnym sektorze działalności. Pozwala to następnie na opracowanie planu sposobów adopcji takich „najlepszych praktyk”, zazwyczaj mającego na celu doskonalenie procesów biznesowych. Benchmarking może być przeprowadzony jednorazowo, ale często jest traktowany jednak jako ciągły proces, w którym organizacje nieustannie starają się dopracować swoje praktyki.
http://en.wikipedia.org
Najlepsza Praktyka
Technika lub metodologia, która poprzez doświadczenie i szereg badań, udowodniła swoją skuteczność i niezawodność w uzyskiwaniu pożądanego rezultatu. Wymianą najlepszych praktyk zainteresowane są zwłaszcza urzędy państwowe, gdyż – w przeciwieństwie do analogicznej sytuacji w firmach komercyjnych - nie nosi to znamion ujawniania tajnych informacji konkurencji.
http://en.wikipedia.org
Brownfield
Obszar ziemi, który został zagospodarowany dla celów przemysłowych, zanieczyszczony, a następnie porzucony.
http://europa.eu.int/eurodicautom/Controller
W urbanistyce, brownfield jest obszarem ziemi uprzednio wykorzystanym, np. pod budowę; jest przeciwieństwem terminu greenfield - oznaczającego teren, na którym nigdy wcześniej nie budowano. W niektórych przypadkach, to może być także teren poprzednio wykorzystany przez przemysł (np. górnictwo) lub zastosowania komercyjne (np. stacje paliw), dlatego też może zawierać niebezpieczne odpady lub zanieczyszczenia. Zasadniczo, tereny typu brownfield istnieją w przemysłowej części miasta, w porzuconych fabrykach lub innych budynkach o wysokiej emisji zanieczyszczeń. Małe obszary typu brownfield mogą występować także wielu starszych dzielnicach mieszkalnych.
Przebudowa tych terenów pod ponowną zabudowę jest ważną częścią nowej urbanistyki.
Whttp://en.wikipedia.org
Pasy dla autobusów
Pasy dla autobusów są pasami ruchu na jezdni przeznaczonymi dla autobusów. Pasy dla autobusów mogą być wyłącznie używane przez autobusy oraz współdzielone z taksówkami i pojazdami do przewozu wielu pasażerów.
http://www.actpla.act.gov.au/transportplan/8_Glossary/
System car-sharing
Car-sharing jest programem, zgodnie z którym flota samochodów (lub innych pojazdów) znajdująca się w posiadaniu przedsiębiorstwa lub korporacji, dostępna jest jego członkom. Uczestnikami takiego programu są zazwyczaj mieszkańcy miast, których potrzeby transportowe są w głównej mierze zaspokajane przez środki transportu publicznego, wycieczki piesze lub rowerowe. Niektóre gospodarstwa domowe stosują car-sharing jako alternatywę dla trudności związanych z posiadaniem drugiego samochodu.
http://en.wikipedia.org
Zmiany klimatyczne
Długotrwałe zmiany temperatury, opadów atmosferycznych, wiatru i wszystkich innych aspektów klimatu Ziemi. Często postrzegane są jako wynik ludzkiej działalności i zużycia paliw kopalnych.
www.planningportal.gov.uk/england/government/en/1115310689529.html
Systemy finansowania transportu miejskiego UE Unijne systemy finansowania przeznaczone dla transportu miejskiego: Pozostałe wezwania do składania ofert w ramach FP7 Civitas , Intelligent Energy (paliwa odnawialne/transport efektywny energetycznie), Marco Polo. Więcej ogólnych instrumentów finansowych Inicjatywy Wspólnotowej Interreg (różne komponenty, A, B i C oraz strefy geograficzne), LIFE+, Urbact. Fundusze strukturalne oraz fundusze spójności ogólnie. http://cordis.europa.eu/, http://www.civitas-initiative.eu/, http://ec.europa.eu/energy/intelligent/index_en.html, http://ec.europa.eu/transport/marcopolo/2/index_en.htm, http://ec.europa.eu/environment/life/
Koszty zewnętrzne Koszt zewnętrzny jest kosztem nie uwzględnionym w cenie rynkowej produktu czy dostarczanych usług, np. koszt nie ponoszony przez tych, którzy go stwarzają.
http://glossary.eea.eu.int/EEAGlossary/
Transport towarowy
Przewóz towarów drogą morską, powietrzną lub inną.
http://glossary.eea.eu.int/EEAGlossary/
Równość płci
Idea polegająca na założeniu, że wszystkie istoty ludzkie mogą swobodnie rozwijać swoje umiejętności oraz podejmować decyzje bez ograniczeń narzucanych im przez płeć pojmowaną sensu stricte; Różne zachowania, aspiracje i potrzeby kobiet i mężczyzn są postrzegane, cenione i uprzywilejowane w jednakowym stopniu.
http://europa.eu.int/eurodicautom/Controller
Sprawiedliwość płci
Sprawiedliwość traktowania płci, która może być traktowaniem jednakowym albo zróżnicowanym, ale które ma być uważane za takie samo pod względem praw, korzyści, zobowiązań i możliwości.
http://europa.eu.int/eurodicautom/Controller
Ozon troposferyczny
Ozon, trójatomowa postać tlenu (o3) jest gazowym składnikiem atmosfery. Powstaje w troposferze zarówno naturalnie i jako rezultat fotochemicznych reakcji z udziałem gazów powstałych w wyniku działalności człowieka (smog fotochemiczny). W wysokich stężeniach, ozon troposferyczny może być szkodliwy dla wielu organizmów żywych.
http://glossary.eea.eu.int/EPER
Wskaźnik zobacz: wskaźnik zrównoważonego rozwoju
System Inteligentnego Transportu System Inteligentnego Transportu obejmuje zintegrowane zastosowanie zaawansowanego przetwarzania informacji (komputery), komunikacji, technologii oraz strategii zarządzania w celu poprawy bezpieczeństwa, możliwości i efektywności systemu transportu.
http://www.trans.gov.ab.ca/
Transport intermodalny
Przemieszczanie towarów z użyciem więcej niż jednego środka transportu. Najbardziej powszechnym scenariuszem transportu intermodalnego jest przewóz towarów z miejsca ich powstania ciężarówkami, następnie na najdłuższe odcinki trasy - transfer na pojazdy szynowe i ponowne użycie transportu kołowego niedaleko miejsca przeznaczenia.
www.epa.gov/smartway/glossary.htm
Internalizacja kosztów zewnętrznych
Włączenie kosztów zewnętrznych w całość procesu rynkowego poprzez regulacje prawne lub cenowe. W węższym znaczeniu, internalizacja osiągana jest np. poprzez nakładanie obciążeń finansowych przedsiębiorstwom zanieczyszczającym środowisko naturalne, zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”
http://glossary.eea.eu.int/EEAGlossary/
Planowanie po najniższych kosztach
Planowanie po najniższych kosztach jest sposobem planowania, które:
• Łączy zarządzanie popytem razem ze strategiami zwiększania możliwości.
• Ma na uwadze wszystkie znaczące skutki (koszty i zyski), także nierynkowe.
• Włącza społeczeństwo w rozwój i ocenę źródeł alternatywnych.
http://www.vtpi.org/tdm/tdm21.htm
Logistyka
Logistyka jest sztuka i nauką zarządzania i kontroli przepływu towarów, energii, informacji i innych zasobów od źródła produkcji do rynku. Zbieżność gospodarczych, politycznych i technicznych sił w połowie lat dziewięćdziesiątych dramatycznie podniosła znaczenie logistyki. Dostawa towarów zajęła miejsce produkcji jako najbardziej decydującego czynnika w sukcesie handlowym. W krótkim czasie zakres odpowiedzialności logistyki urósł z prostego doręczenia produkt do nauki kontrolowania optymalnego przepływu towarów, energii i informacji poprzez zarządzanie nabywaniem, planowaniem i transportem. W ślad za tą zmianą, rola logistyki zmieniła się z lokalnej do globalnej, taktycznej do strategicznej; przeszła z zaplecza do sali posiedzeń.
http://www.logisticsinstitute.com/about_us/what_is_logistics.php
Mobilność
Zdolność grup lub jednostek do przenoszenia/zmiany miejsc pracy lub fizycznego przemieszczenia się z jednego miejsca na drugie.
http://glossary.eea.eu.int/EEAGlossary/
Zarządzanie mobilnością Zarządzanie mobilnością jest przede wszystkim uzależnionym od popytu podejściem do pasażera i transportu towarowego; obejmuje zastosowanie nowych narzędzi i podmiotów gospodarczych. Głównym celem jest poparcie oraz zachęcenie do zmiany nastawienia i zachowania wobec środków zrównoważonego transportu. Narzędzia zarządzania mobilnością oparte są na przekazywaniu informacji, komunikacji, organizacji i koordynacji. Narzędzia te wymagają odpowiedniej promocji. Zarządzanie mobilnością, które jest nowatorskim jak i obiecującym pomysłem propagowania zrównoważonego transportu, jest różne zależnie od kraju, zarówno w definicji jak i zakresie i stopniu wdrożenia.
www.epomm.org (Europejski Portal Zarządzania Ruchem Miejskim)
Podział zadań przewozowych
Proporcja całkowitej liczby osobo-podróży przypadających na każdy dostępny środek transportu.
http://europa.eu.int/eurodicautom/Controller
Zarządzanie miejscami parkingowymi
Strategie mające na celu lepsze wykorzystanie istniejącej przestrzeni parkingowej. Strategie zarządzania parkingami obejmują parkowanie uprzywilejowane lub upusty cenowe dla uczestników carpool czy parkujących krótkoterminowo oraz środki zniechęcające mających wkład w większe zatłoczenie dróg.
http://managed-lanes.tamu.edu/products/glossary.stm
Partycypacja w planowaniu
Partycypacja w planowaniu – to włączenie całych społeczności w proces projektowania urbanistycznego na szczeblu strategicznym i managementu.
http://en.wikipedia.org/
Transport pasażerski
Przemieszczenie ludzi drogą lądową, wodną lub powietrzną przy użyciu pojazdu samochodowego, autobusu, pociągu, samolotu lub kilku innych środków służących podróżowaniu.
http://glossary.eea.eu.int/EEAGlossary/
Partnerstwo Publiczno-Prywatne
Partnerstwo Publiczno-Prywatne oznacza współpracę pomiędzy jednostkami administracji publicznej a podmiotami prywatnymi, opartą na obustronnym doświadczeniu, która w najlepszy sposób spełnia potrzeby społeczne poprzez właściwy rozdział zasobów, nagród i zagrożeń. Komisja kanadyjska do spraw Partnerstwa Publiczno-Prywatnego http://www.pppcouncil.ca/
Komunikacja publiczna
Akt lub środek grupowego transportu osób jako przeciwieństwo transportu pojazdami prywatnymi.
http://glossary.eea.eu.int/EEAGlossary/
Transport publiczny obejmuje swą definicją wszystkie systemy transportowe, w których pasażerowie nie podróżują swoimi pojazdami. Jest także nazywany ‘tranzytem publicznym’ lub ‘komunikacją masową’. W ogólnym rozumieniu oznacza on transport zapewniany przez autobusy lub pojazdy szynowe, szersza definicja obejmuje jednak także planowane przeloty samolotowe, rejsy promowe, przejazdy taksówkami, itd.; tu: każdy system, który przemieszcza członków ogółu społeczeństwa.
http://en.wikipedia.org
Programy Pierwszeństwa Komunikacji Publicznej Zmienianie sekwencji lub koordynacji czasowej zmian sygnałów świetlnych za pomocą specjalnego systemu wykrywania, tak, aby zapewnić preferencyjne warunki ruchu dla komunikacji publicznej.
http://managed-lanes.tamu.edu/products/glossary.stm
Energia odnawialna
Źródła energii polegające na paliwach, których jest skończony zasób. Najszerzej wykorzystywanym źródłem odnawialnym jest energia hydroelektryczna (spadających mas wodnych). Innymi odnawialnymi źródłami są energia biomasy, energia słoneczna, energia pływów, fal i wiatru.
http://glossary.eea.eu.int/EEAGlossary/
Włączenie społeczne
Pozytywna akcja mająca na celu włączenie wszystkich warstw społeczeństwa w proces planowania i podejmowania decyzji.
http://www.planningportal.gov.uk/england/government/en/1115310689529.html
Planowanie przestrzenne
Planowanie przestrzenne odnosi się do sztuki organizowania szeroko pojętej przestrzeni na potrzeby człowieka i jego działań przez sektory publiczne. Obejmuje swym znaczeniem planowanie na poziomach miejskim, regionalnym, narodowym i międzynarodowym.
http://en.wikipedia.org/wiki/Main_Page
Udziałowiec (stakeholder)
W ostatnich dekadach dwudziestego stulecia, słowo ‘udziałowiec’ ewoluowało do oznaczenia osoby lub organizacji, która ma żywotny interes w pewnym podmiocie lub projekcie. W omawianiu procesu decyzyjnego w instytucjach – włączając w nie wielkie korporacje handlowe, agentury rządowe i organizacje bezdochodowe (typu ‘non-profit’) – termin został rozszerzony i objął swym znaczeniem każdego, kto posiada interes (lub ‘udział’) w działalności danego podmiotu. Dotyczy więc nie tylko sprzedających, pracowników i klientów, lecz nawet członków danych społeczności, powstanie fabryk czy biur na terenach przez nie zajmowanych może bowiem rzutować na lokalną gospodarkę lub środowisko.
http://en.wikipedia.org/wiki/Main_Page
Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju
Wskaźniki zrównoważonego rozwoju są wyznacznikami postępu poczynionego w środowisku zrównoważonego wzrostu i rozwoju. Pozwalają na wczesne dostrzeżenie niebezpieczeństw i zapobieżenie gospodarczym, społecznym i środowiskowym szkodom. Są również ważnymi instrumentami badawczymi pozwalającymi na wyrażanie idei zrównoważonego rozwoju. Wskaźniki służące do monitorowania postępu zrównoważonego rozwoju są niezbędne do pomocy na każdym szczeblu decydentom i legislatorom i aby zwiększyć nacisk na zrównoważony rozwój. Poza powszechnie używanymi ekonomicznymi wskaźnikami dobrobytu muszą być także wzięte pod uwagę społeczne, środowiskowe i instytucjonalne, by uzyskać szerszy i bardziej dokładny obraz rozwoju społecznego.
http://glossary.eea.eu.int/EEAGlossary/
Zarządzanie Popytem w Transporcie
Zarządzanie Popytem Transportowym (TDM), znane także jako Zarządzanie Mobilnością, jest ogólnym terminem określającym różne strategie mające na celu zwiększenie wydajności systemu transportowego. TDM traktuje mobilność raczej jako środek do uzyskania pewnego celu, a nie jako cel sam w sobie. Uwypukla raczej ruch ludzi i towarów, niż pojazdów mechanicznych, tak więc przyznaje pierwszeństwo bardziej wydajnym sposobom (takim jak: jazda rowerem, spacery, carpooling, transport publiczny i telepraca), szczególnie w warunkach zatłoczenia arterii miejskich. Szereguje pod względem ważności podróże opierając się na wartości i kosztach każdej, dając pierwszeństwo sposobom podróżowania o większej wartości i niskich kosztach nad tymi o niższej wartości i wyższych kosztach; poprzez ten podział zwiększa ogólną wydajność całego systemu.
http://www.vtpi.org/tdm/tdm51.htm
Eksurbanizacja (urban sprawl)
Pejoratywny termin określający budownictwo o małej intensywności technicznej, zlokalizowane poza obrzeżami i na obrzeżach terenów miejskich. Charakterystyka zjawiska obejmuje odległość do miejsca pracy i centrów handlowych, uzależnienie od przejazdów samochodowych, rozbudowę publicznej infrastruktury i mały stopien rozwoju budownictwa typu In-Fill (plombowego).
urban sprawl. Answers.com. Dictionary of Real Estate Terms, Barron’s Educational Series, Inc, 2004. http://www.answers.com/topic/urban-sprawl, accessed August 31, 2007